Strojnogłowik czarnołbisty
Wstęp
Strojnogłowik czarnołbisty (Arremon abeillei) to niewielki ptak z rodziny pasówek, który został po raz pierwszy opisany w 1844 roku. Jego zasięg występowania obejmuje południowo-zachodni Ekwador oraz północno-zachodnie Peru, gdzie można go spotkać zarówno w nizinach nad Pacyfikiem, jak i w górzystych obszarach Andów. Gatunek ten jest interesujący nie tylko ze względu na swoje unikalne cechy morfologiczne, ale także na jego status ochrony i ekologię. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej strojnogłowikowi czarnołbistemu, jego systematyce, morfologii, zasięgowi występowania, ekologii oraz statusowi ochrony.
Systematyka
Strojnogłowik czarnołbisty został opisany przez francuskiego ornitologa René Lessona w 1844 roku. Jego opis ukazał się w „Revue Zoologique, par la Société Cuvierienne”, a jako miejsce typowe wskazano Guayaquil w Ekwadorze. Gatunek ten tradycyjnie dzielony jest na dwa podgatunki: A. a. abeillei oraz A. a. nigriceps, znany również jako strojnogłowik Taczanowskiego. W ostatnich latach wiele organizacji ornitologicznych zaczęło klasyfikować te taksony jako osobne gatunki, co potwierdzają m.in. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny oraz BirdLife International.
Etymologia nazwy „Arremon” pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „cichy” lub „bez mowy”, co może odnosić się do charakterystycznego zachowania tego ptaka. Drugi człon nazwy – „abeillei” – upamiętnia dr Grégoire Abeillé, francuskiego lekarza i ornitologa, który znacząco przyczynił się do badań nad ptakami w Ameryce Południowej.
Morfologia
Strojnogłowik czarnołbisty to nieduży ptak o długości ciała wynoszącej około 15 cm. Charakteryzuje się średniej wielkości czarnym dziobem oraz brązowymi tęczówkami. Nogi są czarne, a brak dymorfizmu płciowego sprawia, że samice i samce są trudne do odróżnienia na pierwszy rzut oka. Głowa ptaka jest wyraźnie czarna z białymi paskami nadocznymi, które schodzą się na karku. Gardło, podgardle i podbródek są białe, natomiast górna część piersi pokryta jest czarną opaską.
Pozostałe części ciała są szare lub jasnoszare, z białawym brzuchem i bokami. Kuper jest szary, a ogon stosunkowo krótki. Podgatunek A. a. nigriceps wyróżnia się oliwkowo-zielonym grzbietem oraz dłuższym białym paskiem nadocznym, który sięga aż do nasady dzioba.
Zasięg występowania
Strojnogłowik czarnołbisty jest endemitem Ameryki Południowej i występuje na wysokościach od poziomu morza do 2000 m n.p.m. Jednakże niektóre źródła wskazują na nieco niższe granice zasięgu: 1600 m w Ekwadorze i 1800 m w Peru. Gatunek ten jest osiadły, co oznacza, że nie migruje na duże odległości. Zasięg występowania podgatunku nominatywnego A. a. abeillei obejmuje około 102 tysiące km² w południowo-zachodnim Ekwadorze i północno-zachodnim Peru, natomiast A. a. nigriceps zajmuje znacznie mniejszy obszar wynoszący około 17,5 tysiąca km².
Podgatunek A. a. abeillei można spotkać od prowincji Manabí w Ekwadorze aż do północno-zachodniego Peru. Z kolei A. a. nigriceps występuje głównie w górnej części doliny rzeki Marañón oraz na obszarach Cajamarca w Peru.
Ekologia
Głównym habitatem strojnogłowika czarnołbistego są tropikalne lasy liściaste oraz lasy galeriowe. Spotyka się go również w gęstych zaroślach wtórnych i wiecznie zielonych lasach. Informacje dotyczące diety tego gatunku są ograniczone; przypuszcza się jednak, że składa się ona głównie z owadów, nasion oraz niewielkich owoców. Ptaki te żerują najczęściej na ziemi lub tuż nad nią.
Strojnogłowik czarnołbisty zazwyczaj występuje pojedynczo lub w parach, co może sugerować jego preferencje terytorialne lub społeczne zachowania w parze. Długość pokolenia tego gatunku szacuje się na około 3-4 lata dla obu podgatunków.
Rozmnażanie
Informacje na temat rozmnażania strojnogłowika czarnołbistego są ograniczone i niekompletne. Nasilenie śpiewów podczas pory deszczowej sugeruje jednak możliwość rozpoczęcia sezonu lęgowego w tym czasie, który przypada od stycznia do maja.
Mimo braku szczegółowych danych dotyczących gniazdowania czy liczby jaj składających samice tego gatunku, można przypuszczać, że ich sposób rozmnażania jest podobny do innych przedstawicieli rodziny pasówek.
Status ochrony
W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych IUCN strojnogłowik czarnołbisty klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebności populacji nie oszacowano dokładnie; uznano jednak jej trend za stabilny dzięki ograniczonej skali wycinki lasów oraz fragmentacji ich siedlisk naturalnych.
Strojnogłowik czarnołbisty jest opisywany jako ptak dosyć pospolity w swoim zasięgu występowania. BirdLife International wymienia liczne ostoję pt
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).